มะกรูด ยาดี สำหรับสตรีและบุรุษ มะกรูด มีชื่อวิทยาศาสตร์ Citrus hystrix DC. เป็นสมุนไพรที่คนไทยเชี่ยวชาญในการใช้มากที่สุดก็ว่าได้ ทั้งใส่ในอาหาร เป็นส่วนผสมในตำรับยา ทั้งยากิน ยาอาบ ยาอบ ยาประคบ ยาไล่ยุง ยาไล่แมลง รวมทั้งใช้ดับกลิ่น เช่น ใส่ในห้องน้ำ ในโถปัสสาวะ ในตำรายาไทย มะกรูด เป็นยาที่สำคัญหนึ่ง โดยมีการใช้ประโยชน์ในหลายส่วน เข้ายาหลายขนาน ได้แก่ ▪ ผิวมะกรูด มีรสปร่าหอม ร้อน เป็นยาขับลมในลำไส้ แก้แน่น ขับระดู ขับผายลม เป็นยาบำรุงหัวใจ ▪ น้ำมันจากผิว ช่วยป้องกันรังแค และทำให้เส้นผมดกดำเป็นเงางาม ▪ ผล รสเปรี้ยว กัดเสมหะ แก้น้ำลายเหนียว กัดเถาดานในท้อง แก้ระดูเสีย ฟอกโลหิตระดู ขับระดู ขับลมในลำไส้ ถอนพิษผิดสำแดง ▪ ผล ดองเป็นยาฟอกเลือดในสตรี ช่วยขับระดู ขับลมในลำไส้ แก้จุกเสียด ลักปิดลักเปิด ▪ ผล ปิ้งไฟให้สุก ผ่าครึ่งลูก เอาถูฟอกสระผม ทำให้ผมดกดำเป็นเงางาม นิ่มสลวย แก้คัน แก้รังแค แก้ชันนะตุ ทำให้ผมสะอาดแพทย์ตามชนบทใช้ผลเอาไส้ออก ใส่มหาหิงคุ์แทน สุมไฟให้เกรียม บดกวาดปากลิ้นเด็กอ่อน ขับขี้เทา ขับลม แก้ปวดท้องในเด็ก หรือใช้ผลสดนำมาผิงไฟให้เกรียม แล้วละลายให้เข้ากับน้ำผึ้ง ใช้ทาลิ้นให้เด็กที่เกิดใหม่ ▪ ใบ ขับลม ใช้แต่งกลิ่นในอาหาร ยาพื้นบ้านบางถิ่นใช้น้ำมันมะกรูดดองยาที่เรียกว่า “ยาดองเปรี้ยวเค็ม” ที่ใช้กินเป็นยาฟอกโลหิตในสตรี น้ำผลมะกรูด มีรสเปรี้ยว แก้เสมหะในลำคอ แก้เลือดออกตามไรฟัน ฟอกโลหิตระดู ขับลมในลำไส้ และใช้ถนอมยาไม่ให้บูดเน่า แก้อาการท้องอืด ช่วยเจริญอาหาร ใช้สระผมกันรังแค เนื้อของผล แก้ปวดศีรษะ ✅ ตัวอย่างตำรับยา 🟢 ขับลมในลำไส้ แก้แน่น แก้เสมหะ ฝานผิวมะกรูดสดเป็นชิ้นเล็กๆ 1 ช้อนแกง เติมการบูร หรือพิมเสน 1 หยิบมือ ชงด้วยน้ำเดือดแช่ทิ้งไว้ ดื่มแต่น้ำรับประทาน 1-2 ครั้ง ถ้ายังไม่ทุเลากินติดต่อกัน 2-3 วัน 🟢 สระผม ให้ดกดำ เงางาม รักษาชันนะตุ ให้ผ่ามะกรูดเป็น 2 ชิ้น เมื่อสระผมเสร็จแล้ว เอามะกรูดมาสระซ้ำโดยยีไปบนผม น้ำมะกรูดเป็นกรดจะทำให้ผมสะอาด แล้วล้างเอาสมุนไพรออกให้หมด หรือใช้ผลเผาไฟ นำมาผ่าซีกใช้สระผม 🟢 ยาหม่องน้ำมะกรูด ส่วนประกอบ : แอลกอฮอล์ 95%(ใช้ภายนอก) 8 กรัม การบูร (Camphor) 10 กรัม เมนทอล (Menthol) 7 กรัม โพรไพลีนไกลคอล Propylene Glycol) 62 กรัม น้ำมันมะกรูด 13 กรัม วิธีทำ : ละลายการบูรและเมนทอลลงในแอลกอฮอล์ ใส่น้ำมันมะกรูด คนให้เข้ากัน ใส่โพรไพลีนไกลคอล คนให้เข้ากัน บรรจุขวดไว้ดม ⛔ ข้อควรระวัง: การใช้น้ำมันหอมระเหยกับผิวหนังในปริมาณที่มาก ต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงเนื่องจากน้ำมันที่ได้จากการบีบผิวผล อาจทำให้เกิดพิษเมื่อสัมผัสกับแสงได้ และเกิดมีสารสีเกินที่ผิวหนัง บริเวณใบหน้า และลำคอ เพราะมีสารกลุ่มคูมาริน แต่น้ำมันจากผิวผลที่ได้จากการ กลั่น จะไม่มีสารนี้