หลักการได้สัญชาติไทยโดยการเกิดตามกฎหมายไทย (พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2492 และที่แก้ไขเพิ่มเติม) แบ่งออกเป็นหลักสำคัญ 2 หลักใหญ่ ๆ ดังนี้ 1. หลักสืบสายโลหิต (Jus Sanguinis) การได้สัญชาติไทยตามบิดามารดา โดยไม่คำนึงถึงสถานที่เกิด ว่าจะเกิดภายในหรือภายนอกราชอาณาจักรไทย มีเงื่อนไขหลัก ๆ ดังนี้: กรณีบิดาหรือมารเป็นผู้มีสัญชาติไทย: บุตรที่เกิดมาจะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดทันที ไม่ว่าบิดาและมารดาจะสมรสกันหรือไม่ หรือบุตรจะเกิดในประเทศไทยหรือต่างประเทศ กรณีบิดาหรือมารเป็นคนต่างด้าว: หากบิดาหรือมารฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย บุตรก็มีสิทธิได้สัญชาติไทยเช่นกัน (ภายใต้เงื่อนไขและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดในแต่ละยุคสมัย) 2. หลักดินแดน (Jus Soli) การได้สัญชาติไทยตามสถานที่เกิด โดยพิจารณาจากการเกิดภายในราชอาณาจักรไทย ซึ่งส่วนใหญ่ใช้บังคับแก่กรณีที่บิดามารดาเป็นคนต่างด้าว เพื่อป้องกันปัญหาบุคคลไร้สัญชาติ มีเงื่อนไขสำคัญ เช่น: ผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรไทย: หากบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าว แต่เข้าเงื่อนไขตามที่กฎหมายกำหนด (เช่น มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย หรือได้รับสถานะตามเงื่อนไขพิเศษของมติคณะรัฐมนตรีในแต่ละกลุ่ม) บุตรอาจได้สัญชาติไทย หรือมีสิทธิยื่นคำขอแปลงสัญชาติ/ได้สัญชาติไทยตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด เด็กที่ถูกทอดทิ้งหรือเด็กเร่ร่อนในประเทศไทย: กฎหมายให้ถือว่าเด็กที่เกิดและถูกทอดทิ้งในราชอาณาจักรไทย หรือเด็กที่ไม่ปรากฏบุรุษมารดาและถูกพบในประเทศไทย เป็นผู้มีสัญชาติไทยโดยการเกิด เพื่อคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐาน