แมลงตัวเล็ก ๆ สีดำ/เทาเข้ม บินเงียบ "ตัวคุ่น" (ฺBlack Fly) หรือที่หลายคนเรียกว่า "ริ้นดำ" แม้ขนาดจะเล็ก แต่กัดแล้ว คันมากกว่ายุง และมักทิ้งรอยชัด บางคนแค่โดนกัดไม่กี่จุด กลับบวมแดง ลามอักเสบ หรือถึงขั้นไข้ขึ้นได้ นี่คือ 10 เรื่องน่ารู้ของตัวคุ่น ที่ควรรู้ไว้ก่อนโดนกัด 1. ตัวคุ่น หรือ ริ้นดำ (black fly) เป็นแมลง 2 ปีก สีดำ หลังค่อม ขาสั้นปากเป็นแบบเจาะดูด นวดสั้นแบบลูกปัด ปีกใสและกว้าง 2. แม้เป็นแมลงขนาดเล็กมาก แต่กัดแล้ว คันมากกว่ายุง และมักทิ้งรอยชัด เจาะและดูดกินเลือดคนและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นอาหาร 3. ตัวคุ่น พบได้ทั่วประเทศไทย ออกหากินในเวลากลางวัน ขยายพันธุ์ในแหล่งน้ำไหล วางไข่บนผิวน้ำ ตัวอ่อนอยู่ตามลำธารใกล้ก้อนหิน 4. อาการหลังโดนกัด ระยะอาการไม่คันทันที แต่จะเริ่มคันมากในวันถัดไป เป็นตุ่มแดง นูน อาจมีเลือดซึม เนื่องจากฟันของริ้นดำคล้ายฟันเลื่อย (ข้อมูล : กองโรคติดต่อนำโดยแมลง) 5. อันตรายแค่ไหน โดยทั่วไปไม่ถึงขั้นเสียชีวิต แต่หากแพ้รุนแรง มีไข้ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือ หอบหืด หรือผิวหนังเปลี่ยนสี ต้องรีบพบแพทย์ทันที และแจ้งประวัติการถูกกัดทันที 6. ทำไมบางคนบวมมาก ร่างกายแต่ละคนตอบสนองไม่เท่ากัน 7. ควรทำอย่างไรเมื่อโดนกัด ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด ประคบเย็นลดบวม ทายาลดคัน หลีกเลี่ยงการเกา เพราะเสี่ยงติดเชื้อ 8. วิธีป้องกัน ใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว เลี่ยงเสื้อผ้าสีเข้ม แมลงคุ่นมักถูกดึงดูดด้วยสีเข้ม ใช้ยาทากันยุ่งที่มีส่วนผสมของ DEET (ความเข้มข้น 20-30%) ซึ่งมีประสิทธิภาพในการไล่ตัวคุ่นได้ดี 9. หลีกเลี่ยงพื้นที่บริเวณริมน้ำตก หรือลำธารในป่า ช่วงกลางวัน แม้ "ตัวคุ่น" จะเป็นเพียงแมลงตัวเล็ก ๆ แต่ผลกระทบหลังถูกกัดอาจสร้างความรำคาญหรือรุนแรงกว่าที่คิด โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติแพ้แมลงกัดต่อย หากจำเป็นต้องเดินทางเข้าพื้นที่ธรรมชาติ ควรเตรียมอุปกรณ์ป้องกันให้พร้อม และสังเกตอาการตัวเองหลังถูกกัดเสมอ