ตัวคุ่น (Black flies) หรือริ้นดำ เป็นแมลงขนาดเล็กกว่ายุงแต่พิษร้ายแรง พบมากบริเวณลำธารในป่าหรือน้ำตก ขยายพันธุ์ในน้ำไหล ตัวเมียจะกัดฉีกผิวหนังเพื่อดูดเลือดในเวลากลางวัน ทิ้งตุ่มนูนแดงคันจัด บวมอักเสบ และอาจเป็นรอยดำนานหลายเดือน ควรป้องกันด้วยเสื้อผ้าปกปิดมิดชิดและใช้ยากันยุง DEET 20-30% รายละเอียดที่ควรรู้เกี่ยวกับ "ตัวคุ่น" หรือ "ริ้นดำ" ลักษณะและนิสัย: มีสีดำ หลังค่อม ตัวเล็ก (ประมาณ มม.) คล้ายแมลงหวี่แต่มีปีกที่กว้างและแข็งแรงกว่า ออกหากินเวลากลางวัน ชอบอาศัยอยู่ใกล้แหล่งน้ำไหลที่สะอาด พฤติกรรมการกัด: ตัวคุ่นไม่ใช้ปากเจาะเหมือนยุง แต่ใช้วิธี "กัดฉีก" ผิวหนัง ทำให้เกิดแผลเป็นจุดเลือดสีแดงสด บวม แดง คันอย่างมาก และมักจะเริ่มคันรุนแรงในวันถัดไปหลังจากโดนกัด แหล่งที่พบ: พบมากตามแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ เช่น น้ำตก ลำธาร ในพื้นที่ป่า โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคใต้ การดูแลรักษาเบื้องต้น: ห้ามเกา! เพราะอาจทำให้แผลอักเสบติดเชื้อและกลายเป็นรอยดำนาน ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำสะอาด ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม ทายาลดคันหรือกินยาแก้แพ้ อาการที่ควรไปพบแพทย์: หากมีอาการแพ้รุนแรง เช่น หายใจหอบหืด ปากบวม หน้าบวม เวียนศีรษะ หรือแผลกลายเป็นหนองบวมแดงมาก วิธีป้องกัน: ใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และหมวกปกปิดร่างกาย หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าสีเข้ม เช่น สีดำ น้ำเงิน เพราะแมลงชอบ ใช้ยากันยุงที่มีส่วนผสมของ DEET ความเข้มข้น 20-30