สมุนไพรน่ารู้ | การใช้สมุนไพร กับ อาการไอ ตามหลักการแพทย์แผนไทย อาการไอเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของ ธาตุลม และเสมหะ การเลือกใช้สมุนไพรจึงต้องพิจารณาจาก “ลักษณะของไอ” และ “รสยา” เป็นสำคัญ ตัวอย่าง ไอแห้ง คอแห้ง ระคายเคือง ไม่มีเสมหะ แนวทาง: ใช้ “รสหวานชุ่ม” - ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้ลำคอ - ลดการระคายเคือง ตัวอย่างสมุนไพร: มะขามป้อม, มะนาวผสมน้ำผึ้ง, หัวหอมแดง ไอมีเสมหะ เหนียว ขับออกยาก แนวทาง: ใช้ “รสเปรี้ยว” + “รสร้อน” - รสเปรี้ยว → ช่วย “กัดเสมหะ” ทำให้หลุดง่าย - รสร้อน → กระจายลม ขับเสมหะ ตัวอย่างสมุนไพร: มะนาว, ดีปลี, หัวหอมแดง สมุนไพรบรรเทาอาการไอที่ควรมีติดบ้าน 1. หอม/หอมแดง (เผ็ดร้อน) สรรพคุณตามแพทย์แผนไทย - กระจายลม ขับเสมหะ แก้หวัด ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ - มีสาร Quercetin ช่วยลดการอักเสบ - มีฤทธิ์ต้านเชื้อจุลชีพ วิธีใช้ - ทุบหัวหอมแดง 2–3 หัว ผสมน้ำผึ้ง รับประทานครั้งละ 1–2 ช้อนชา - หรือต้มดื่มแก้ไอ เหมาะกับ: ไอมีเสมหะ / ไอจากหวัด 2. มะขามป้อม (รสเปรี้ยว ฝาด หวานเล็กน้อย) สรรพคุณตามแพทย์แผนไทย - ชุ่มคอ แก้ไอ แก้เสมหะ บำรุงธาตุ ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ - วิตามิน C สูงมาก - ต้านอนุมูลอิสระ และลดการอักเสบ วิธีใช้ - กินผลสด วันละ 2–3 ผล - หรือชงเป็นน้ำสมุนไพร เหมาะกับ: ไอแห้ง / ไอเรื้อรัง 3. มะนาว (รสเปรี้ยว) สรรพคุณตามแพทย์แผนไทย - กัดเสมหะ ละลายเสมหะ ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ - มีวิตามิน C และกรดซิตริก - ช่วยกระตุ้นการขับเสมหะ วิธีใช้ - น้ำมะนาว + น้ำผึ้ง + น้ำอุ่น จิบวันละ 1–2 ครั้ง เหมาะกับ: ไอมีเสมหะเหนียว 4. ดีปลี (เผ็ดร้อน) สรรพคุณตามแพทย์แผนไทย - ขับเสมหะ แก้ไอเรื้อรัง กระจายลม ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ - มีสาร Piperine - ช่วยต้านการอักเสบ และกระตุ้นการไหลเวียน วิธีใช้ - บดผสมน้ำผึ้ง ปั้นเป็นลูกกลอน รับประทานครั้งละเล็กน้อย เหมาะกับ: ไอเรื้อรัง มีเสมหะมาก 5. ขิง (รสร้อน) สรรพคุณตามแพทย์แผนไทย - แก้ไอ ขับเสมหะ กระจายลม - แก้คลื่นไส้ และช่วยให้ร่างกายอบอุ่น ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ - มีสารสำคัญ เช่น Gingerol และ Shogaol - มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ และช่วยคลายกล้ามเนื้อหลอดลม วิธีใช้ - ฝานขิงสด 3–5 แว่น ต้มน้ำดื่ม - หรือชงน้ำขิงอุ่น จิบระหว่างวัน เหมาะกับ: ไอมีเสมหะ / ไอจากหวัด / ไอช่วงอากาศเย็น ข้อควรระวัง - ดีปลีมีฤทธิ์ร้อน → ไม่เหมาะกับผู้มีอาการร้อนใน - มะนาว → ระวังในผู้ป่วยกรดไหลย้อน - หากไอนานเกิน 2–3 สัปดาห์ หรือมีอาการผิดปกติ เช่น ไอมีเลือด ไข้สูง ควรพบแพทย์ ข้อมูลโดย พท.ป.เบญจวรรณ หมายมั่น แหล่งอ้างอิง - กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. องค์ความรู้สมุนไพรไทย - World Health Organization. WHO Monographs on Selected Medicinal Plants - งานวิจัยด้าน Phytochemistry และ Pharmacology ของ Zingiber officinale, Piper longum, Phyllanthus emblica - ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล #สมุนไพรน่ารู้ #สมุนไพรแก้ไอ #ไอ #สมุนไพรอภัยภูเบศร #อภัยภูเบศร ขอบคุณภาพและข้อมูลจาก : สมุนไพรอภัยภูเบศร