เรื่องความยุติธรรมในองค์กรเป็นเรื่องที่ยากที่สุดเรื่องหนึ่งครับ ---- ก่อนจะพูดถึง "ความยุติธรรม" ในองค์กร เราอาจต้องยอมรับความจริงข้อหนึ่งก่อนว่า **มนุษย์ไม่ได้เริ่มต้นจากจุดเดียวกัน** บางคนเลิกงานแล้วกลับไปอ่านหนังสือ ออกกำลังกาย หรือสร้างธุรกิจของตัวเอง แต่บางคนเลิกงานแล้วต้องรีบไปรับลูก ทำกับข้าว ดูแลพ่อแม่ พาคนในครอบครัวไปโรงพยาบาล หรือแก้ปัญหาที่ไม่มีใครในที่ทำงานมองเห็น ทั้งสองคนทำงาน 8 ชั่วโมงเท่ากัน แต่ชีวิตหลังเลิกงานต่างกันอย่างสิ้นเชิง --- ปัญหาคือ หลายองค์กรกลับใช้มาตรวัดเดียวกับทุกคน คนที่มาทำโอทีได้เสมอ ถูกมองว่าทุ่มเทกว่า คนที่ลางานเพราะลูกป่วย ถูกมองว่าความรับผิดชอบน้อยกว่า คนที่อยู่ดึก ถูกมองว่าขยันกว่า โดยที่ไม่เคยถามเลยว่า > "หลังเลิกงานของแต่ละคน ต้องรับผิดชอบอะไรบ้าง" สุดท้าย ความเสียสละที่เกิดขึ้นนอกที่ทำงาน กลับไม่ถูกนับว่าเป็นความรับผิดชอบเลย --- แต่ก็มีอีกด้านหนึ่งที่องค์กรกังวลเช่นกัน หากยืดหยุ่นกับบางคนมากเกินไป คนอื่นอาจรู้สึกว่าไม่ยุติธรรม คนที่ไม่มีครอบครัวอาจคิดว่า "ทำไมฉันต้องรับงานเพิ่ม" "ทำไมฉันต้องอยู่แทน" "ทำไมกฎถึงใช้ไม่เหมือนกัน" ความรู้สึกนี้ก็เป็นเรื่องจริงเช่นกัน ดังนั้น คำตอบจึงไม่ใช่การเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง --- **ความยุติธรรม ไม่ได้หมายถึงการปฏิบัติกับทุกคนเหมือนกัน** แต่คือการสร้างระบบที่เคารพข้อจำกัดของแต่ละคน โดยที่ไม่ผลักภาระให้คนอื่น ตัวอย่างเช่น หากพนักงานคนหนึ่งต้องกลับตรงเวลาเพื่อไปรับลูก องค์กรไม่ควรแก้ปัญหาด้วยการให้เพื่อนร่วมงานทำแทนเสมอ แต่ควรถามว่า * ตารางงานออกแบบใหม่ได้หรือไม่ * งานบางส่วนทำล่วงหน้าได้หรือไม่ * มีเครื่องมือช่วยลดงานซ้ำหรือไม่ * ทีมช่วยกันวางแผนล่วงหน้าได้หรือไม่ เมื่อระบบดีขึ้น คนมีครอบครัวก็ไม่รู้สึกผิด และคนไม่มีครอบครัวก็ไม่รู้สึกว่าแบกรับแทนใคร --- อีกสิ่งหนึ่งที่ควรเปลี่ยน คือวิธีวัด "ความทุ่มเท" หลายองค์กรยังให้รางวัลกับ * คนอยู่ดึก * คนตอบแชตเร็ว * คนไม่ค่อยลา * คนเสียสละเวลาส่วนตัว จนบางครั้งลืมถามคำถามที่สำคัญกว่า > "เขาสร้างคุณค่าอะไรให้องค์กร" คนคนหนึ่งอาจทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งมอบงานตรงเวลา ช่วยพัฒนาระบบ และแทบไม่ต้องให้ใครตามงาน อีกคนอาจทำงานจนดึกทุกวัน แต่เกิดจากการจัดการงานที่ไม่มีประสิทธิภาพ หากเราให้รางวัลกับ "จำนวนชั่วโมง" คนก็จะพยายามเพิ่มจำนวนชั่วโมง แต่หากเราให้รางวัลกับ "คุณค่าของผลงาน" คนก็จะพยายามสร้างคุณค่ามากขึ้น วัฒนธรรมขององค์กรจะเปลี่ยนไปตามสิ่งที่องค์กรเลือกชื่นชม --- สิ่งที่น่าเสียดายที่สุด คือหลายคนที่มีภาระชีวิตมาก กลับพยายามชดเชยอยู่เงียบ ๆ บางคนทำงานช่วงเช้าตรู่ บางคนทำงานตอนลูกหลับ บางคนใช้วันหยุดในการเตรียมงานล่วงหน้า บางคนเรียนรู้ทักษะใหม่ในเวลาที่คนอื่นพักผ่อน แต่ความพยายามเหล่านี้กลับมองไม่เห็น เพราะไม่ได้เกิดขึ้นต่อหน้าผู้คน องค์กรจำนวนมากจึงเผลอวัดจาก "สิ่งที่มองเห็น" มากกว่า "คุณค่าที่เกิดขึ้นจริง" --- สุดท้ายแล้ว ความยุติธรรมในองค์กรอาจไม่ใช่การทำให้ทุกคนมีชีวิตเหมือนกัน เพราะนั่นเป็นไปไม่ได้ แต่คือการยอมรับว่า **คนแต่ละคนกำลังแบกชีวิตที่ไม่เหมือนกัน** และออกแบบงานให้คนสามารถรับผิดชอบทั้ง "งาน" และ "ชีวิต" ไปพร้อมกันได้ องค์กรที่ดี ไม่ใช่องค์กรที่บังคับให้ทุกคนเสียสละชีวิตเพื่อการทำงาน แต่ออกแบบการทำงานให้คนไม่ต้องเลือกระหว่างการเป็น "พนักงานที่ดี" กับ "พ่อ แม่ ลูก หรือผู้ดูแลครอบครัวที่ดี" เพราะเมื่อคนรู้สึกว่าองค์กรเข้าใจความเป็นมนุษย์ของเขา เขามักตอบแทนด้วยสิ่งที่กฎระเบียบซื้อไม่ได้ นั่นคือ **ความไว้วางใจ ความรับผิดชอบ และความตั้งใจที่จะทำงานอย่างเต็มความสามารถในวันที่เขาทำได้** ซึ่งในระยะยาว สิ่งเหล่านี้มีค่าต่อองค์กร มากกว่าการวัดความทุ่มเทจากการอยู่ดึกหรือการไม่เคยลางานเสียอีก ขอบคุณข้อมูล : CultureStack จัดทำโดย : ห้องสมุดประชาชนอำเภอขามทะเลสอ